Luchtkussens helpen rugklachten te verminderen in zorgsector (Liantis ergonomie studie)

Deel

Door Stephan Tomlow, Hoofd Ergonomie bij Liantis, externe dienstverlener voor gezondheid en veiligheid op het werk

Veel zorgmedewerkers krijgen op den duur last van spier- en skeletklachten in de onderrug en schouders omdat ze patiënten vaak handmatig moeten positioneren en kantelen. Uit een studie van UZ Gent en Liantis, de bekendste Belgische externe dienst voor veiligheid en gezondheid op het werk, blijkt dat de fysieke belasting opmerkelijk vermindert wanneer zorgmedewerkers perslucht gebruiken voor het poneren.

Achtergrond

In de operatiekamer moeten gezondheidswerkers patiënten vaak handmatig kantelen en positioneren. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een operatie in buikligging, waarbij een patiënt van rugligging naar buikligging wordt gebracht op een steun. Deze procedure, die "proning" wordt genoemd, is zeer belastend voor de onderrug.

De gevolgen van deze zware fysieke belasting zijn aanzienlijk. Het kan ertoe leiden dat medewerkers niet op volle kracht werken, uitvallen wegens ziekte of zelfs de organisatie verlaten. Samen met het UZ Gent onderzocht Liantis of het gebruik van perslucht en opblaasbare kussens de fysieke belasting voor zorgmedewerkers kan verminderen.

Vergelijking van drie methodes van poneren

In de studie vergeleken we drie verschillende vormen van buikligging. Zes proefpersonen moesten een patiënt op drie verschillende manieren van rugligging naar buikligging brengen.

De eerste methode maakte gebruik van perslucht en opblaasbare materialen. Bij deze methode moest de proefpersoon de patiënt van het bed naar de operatietafel rollen via een opblaasbare plank (IBO). Vooraf werd ter hoogte van de thorax en het bekken van de patiënt een opblaasbaar kussen (IPS) geplaatst. Dit kussen werd vervolgens opgeblazen na het proneren om de positionering te voltooien.

De andere methoden waren manuele operaties. Bij de tweede methode moest de proefpersoon de patiënt van het bed naar de operatietafel verplaatsen met behulp van een rolplank. Op de tafel werd de patiënt gekanteld met behulp van glijlakens. Daarna werd hij opgetild en werden er schuimrubberen steunen onder de patiënt geplaatst. Bij de derde methode tenslotte moest hij de patiënt vanuit rugligging in bed op de operatietafel rollen, rechtstreeks op de steunen of het frame.

Bij elk van de drie methoden hebben wij de spiertonus van de schouderspieren en de lage rugspieren van de proefpersoon gemeten om te zien welke methode lichamelijk het minst belastend was.

Opblaasbare kussens verminderen de fysieke belasting

"De persluchtmethode resulteerde in een significant lagere spierbelasting voor de proefpersonen in vergelijking met de andere, handmatige methoden. De opblaasbare kussens veroorzaakten niet alleen minder schouderbelasting, maar deze methode was ook significant minder belastend voor de rugspieren.

-Stephan Tomlow, Hoofd Ergonomie bij Liantis (externe dienstverlener voor gezondheid en veiligheid op het werk)

Kortom: het vermijden van manueel hanteren van lasten kan ervoor zorgen dat werknemers in de zorgsector minder kans hebben op lage rugpijn.

Belang van dit onderzoek

Wat is nu het belang van dit soort onderzoek? Filip Buckens, ergonoom aan het UZ Gent, legt uit dat dit onderzoek om verschillende redenen waardevol is:

"Eerst en vooral geven de resultaten duidelijk aan dat bepaalde manuele technieken uit de operatiekamer moeten worden geweerd. Ze zijn veel te belastend voor het zorgpersoneel en er zijn goede alternatieven voorhanden om die fysieke belasting te vermijden."

"Als je een op buikgevoel gebaseerde theorie in de praktijk wilt omzetten, heb je resultaten nodig die de theorie zwart op wit bevestigen. Als je chirurgen ervan wilt overtuigen om deze nieuwe techniek in hun operatiekamer te gebruiken, moet je met positieve resultaten komen. En dat is bij deze studie zeker het geval. De toegevoegde waarde van het gebruik van de luchtkussens wordt hier echt aangetoond door de studie."

-Filip Buckens, ergonoom in het Universitair Ziekenhuis Gent

 

Stephan Tomlow, hoofd Ergonomie bij Liantis, externe dienstverlener voor gezondheid en veiligheid op het werk

Wilt u op de hoogte blijven? Meld u aan om op de hoogte te blijven.